Niemand redt de wereld alleen, luidt de titel van de keynote-lezing van Nori Spauwen, politiek filosoof en schrijver van het boek ‘Actie! Hoe je de wereld redt zonder jezelf te verliezen’. Ze geeft de lezing in een volle theaterzaal.
Spauwen was diplomaat bij Buitenlandse Zaken en werkte bij de Verenigde Naties. Daar vocht ze voor de rechten van lhbti-personen wereldwijd. Ook begon ze een beweging voor meer diversiteit en inclusie binnen de overheid. Bij het journalistieke platform De Correspondent host ze samen met pro-Palestina-activist Berber van der Woude de tweewekelijkse podcast Verzetje.
Ondanks de titel van haar lezing is de actie bij Spauwen wel degelijk bij haarzélf begonnen. “Een actie begint vaak met pijn”, staat in blauwe letters geschreven op het enorme scherm achter haar. “Met iets zien, en denken: dit is niet leuk. Zo wil ik het niet. Waarom doet niemand hier wat aan?”
In háár geval begon de actie in het jaar 2002, in Utrecht, legt Spauwen uit. Ze verhaalt over een 16-jarig meisje (zij zelf) dat op een zwoele augustusnacht in haar eentje op een bankje zit aan de Oudegracht. Het meisje was even daarvoor in de EKKO afgewezen door een ander meisje op wie ze smoorverliefd was. Na deze afwijzing belandde ze alleen in het donker op het bankje aan de gracht. Ze vroeg zich wanhopig af of er ooit iemand van haar zou houden en of ze niet alleen en eenzaam zou achterblijven.
Die pijn, de angst om alleen en eenzaam achter te blijven, bleek voor Spauwen de grote drijfveer, het grote vuur om in actie te komen. Nooit zou iemand in de hele wereld, in Uganda, de Filippijnen of Thailand, alleen en eenzaam in het donker op een bankje mogen zitten en denken dat er iemand is die van ze houdt.
De pijn leidde Spauwen twee jaar later naar Nijmegen waar ze lid werd van de redactie van het queer-jongerenblad Expreszo en nog eens acht jaar later naar de grote zaal van de Verenigde Naties. Daar pleitte ze voor de rechten van lhbti-mensen. Niemand mag ooit ‘s nachts alleen op een bankje zitten en denken dat niemand van ze houdt.
‘Actie begint vaak bij pijn’. Na haar eigen persoonlijke verhaal (‘een cv van het hart’) nodigt Spauwen drie Utrechters uit om te vertellen hoe hun ‘pijn’ tot actie leidde.
‘Hoe houden we onze wijk schoon?’
Allereerst Mohammed Gharradi van De Krachtvaders uit Kanaleneiland. Zíjn pijn om de krachten van vaders in Kanaleneiland te bundelen waren de problemen in de wijk. “Hoe gaan we onze wijk schoonhouden”, was de reden van Gharridi om de handen uit de mouwen te steken. Samen met andere vaders loopt hij nu eens per maand de wijk door met grijpstokken en vuilniszakken om peuken, plastic en ander zwerfafval van straat te rapen.
Sinds enkele jaren werken De Krachtvaders ook samen met de politie om oudejaarsavond rustig te laten verlopen. De vaders patrouilleren door de wijk en spreken mensen, meest jongeren, aan op ongewenst gedrag met vuurwerk. Deze en andere initiatieven leverden De Krachtvaders in 2024 een tweede plaats bij de uitreiking van de Vrijwilligers Trofee in Utrecht. “Een heel goede prijs”, vindt Gharridi, “omdat we nog niet zo lang bezig zijn. Ik ben trots op onze vrijwilligers. Wij zijn altijd bezig met Kanaleneiland.”
‘Alle wereldproblemen bij mij in de spreekkamer’
“We kregen een berichtje van de eigenaar van ons pand dat we mochten ophoepelen. Heel simpel. Die zag niet het belang van een groot gezondheidscentrum waar ongeveer de helft van Kanaleneiland patiënt was.” Zo begint huisarts Nanja Danhof van het betreffende gezondheidscentum haar verhaal om in actie te komen.
Na het bericht had ze kunnen weglopen, vervolgt ze, want als huisarts kun je toch wel overal aan de slag. Ze besloot dat niet te doen. Haar werk was in Kanaleneiland, ze voelde dat ze daar nodig was. Ze verwijst even terug naar een enorme sheet die Spauwen eerder in de lezing gebruikte met daarop alle problemen in de hele wereld: van de genocide in Gaza, de rechten van minderheden tot armoede bij kinderen en geweld tegen vrouwen, en nog veel meer. “Als je kijkt naar al die problemen in de wereld, die komen elke dag in het klein in mijn spreekkamer voorbij. Ik had echt het gevoel dat we daar iets nuttigs deden.”
En dus ging Danhof kijken of er in de wijk mensen waren die het met haar eens waren. De respons was “echt overweldigend”. “Het ging lopen toen mensen in de wijk zeiden, ‘dit accepteren we niet’. We zijn samen gaan kijken wat ertegen konden doen.”
Het resulteerde in vierduizend handtekeningen die werden aangeboden aan de gemeenteraad. Daardoor kwam ook de gemeente in beweging om wat te regelen met de eigenaar van het pand. In 2029 kan het hele Gezondheidscentrum Kanaleneiland een nieuw, nog te bouwen pand betrekken tegenover de huidige vestiging.
‘Ik liep ook met een pijn’
“Ik liep ook met een pijn”, vertelt Bibi Prummel van het net gelanceerde platform Utrecht Geeft. Zij zag hoe veel mensen vastlopen in ‘het systeem’ en niet tijdig de juiste hulp kregen als dat acuut nodig was. Zoekend naar oplossingen stuitte Brummel op een initiatief van de straatarts Michelle van Tongerloo van de Rotterdamse Pauluskerk. Die had een plaform opgericht voor directe hulp. Samen met Frederique van Aalst is Prummel aan de slag gegaan om ook zoiets in Utrecht op te zetten en sinds kort staat de website Utrecht Geeft online. “Als mensen niet tijdig hulp kunnen krijgen, springen wij in en vragen hulp aan alle mensen om bij te springen.”
Een recent voorbeeld is van de Saoedische Amira. Zij kwam naar Nederland om te trouwen, maar na haar scheiding kwam ze er alleen voor te staan, raakte dakloos en had een schuld bij de zorgverzekering. Een oproep op Utrecht Geeft bracht het benodigde bedrag van 700 snel bij elkaar van mensen die kleine giften gaven.
En de website biedt meer, besluit Prummel: “Je kunt sowieso een donatie doen. Dat helpt altijd als wij snel iemand moeten helpen, bijvoorbeeld een nachtje in een hotel omdat die anders een nacht op straat moet slapen. Je kunt je ook aanmelden voor nieuwsbrieven, appgroepen, een SOS-lijn, dat als wij nu iets voor iemand nodig hebben, dat je elkaar kan helpen.”
‘Kritisch naar onszelf’
Spauwen: “En hoe voelde dat, om vorige week te lanceren?”
Prummel: “Ja, dat was een feestje. We hebben echt even stil gestaan met elkaar hoeveel werk te hebben verricht afgelopen jaar om hier te komen. Dat gevierd met elkaar, ook de waardering uitgesproken naar elkaar. En ook stilgestaan bij dat we er nu zijn, en dat we heel veel moeilijke vragen zullen binnenkrijgen, we zullen heel veel mensen kunnen en willen helpen, ook heel veel mensen niet. En we zullen ook kritische vragen krijgen. We hebben met elkaar afgesproken: we houden elkaar vast, we gaan door, maar we blijven ook kritisch naar onszelf.”
Spauwen: “Geweldig, wat een energie en wat een prestatie ook. Geweldig dat jullie dit hebben gedaan.”
Laat een reactie achter